حق تفاوت

عليرضا جعفري

 

بیشترین مشکل ما در زندگی امروزه این است که معنای حق تفاوت را یا درک نکرده -ایم یا به درستی نفهمیده ایم . چیزی که نخست باید بدان اشاره شود این است که به شخص ، گروه متفاوت باید به دید جز به کل نگاه کرد بدین معنا که با آنکه تفاوت دارند و در اقلیت به سر میبرند ولی انها نیز جزو همین جهان هستند و دیگران می بایست به آنها احترام بگذارند همانطور که انها باید به دیگران احترام بگذارند . مسئله اصلی در اینجاست که انسانها فکر می کنند که مفهوم و اجرای تفاوت نه یک حق بلکه یک موهبت است . اکثریت فکر می کند که اخلاقا باید اقلیت را محترم شمرد و جالب اینجاست که اقلیت متفاوت نیز فکر می کند این موهبت و لطفی است از جانب اکثریت به آنها . اکثریت و اقلیت با همین دید به تفسیر دموکراسی می پردازند . تفاوت یک حق است به لحاظ عمومیت آن . لزوم این امر هم محقق نمی شود مگر اینکه فردگرایی پذیرفته شود . فردگرایی بدین معنا نیست که ما به عنوان یک شخص اجتماع به جمع و یا حتی اکثریت احترام نمی گذاریم بلکه کاملا بر عکس با ساز و کارهای دموکراتیک که همانا تشکیل مجلس می باشد بشر بدین سو می رود که فردگرایی یعنی محترم شمردن قانون و قانون هم مصوب جمع ( چه اقلیت جه اکثریت ) می باشد . البته این مستلزم آن است که جمع به کثرت گرایی معتقد باشد وگرنه خود اکثریت ممکن است با تصویب قانون حق تفاوت را از بین ببرد . لزوم پیدایش تفاوت به عنوان حق نه موهبت این می باشد که یک سری مسائل اولیه بین اقلیت و اکثریت مورد توافق باشد . به طور مثال اعلامیه جهانی حقوق بشر . به هر حال نمی توانیم ادعا کنیم که در محیطی بدون قانون می خواهیم تفاوت و به تبع آن کثرت گرایی را اجرا کنیم . با این گفته ها یعنی پایبندی به تفاوت که به کثرت گرایی می انجامد یک جامعه آرام یا اصطلاحا با تساهل و تسامح بر می خوریم . انشتین در جایی گفته است : " مهمترین نوع تساهل تحمل فرد توسط جامعه و دولت است " . در این جا به مفهوم تساهل به معنای فرجام تفاوت پی می بریم . البته نباید نتیجه گیری مطلق کنیم که چون بعضی از دولتها بدین امر پایبند نیستند بنابر این باید بدوا به آنارشی رسیده سپس به تفاوت برسیم . در جهان امروز بدون دولت زندگی کردن یعنی بدون هوا بودن . هدف این نوشتار این نبود که به فواید داشتن دولت برسد بلکه سیر بحث مارا به آنجا کشاند وگرنه بین دو فرد یا دو گروه که هیچ ارتباطی با دولت ندارند می توانند مسایل بالا را رعایت کنند .  

|+|